Một dự thảo hòa bình gồm 28 điều khoản, được cho là bản đề xuất do nhóm cố vấn của Tổng thống Mỹ Donald Trump xây dựng, đã bị rò rỉ và gây xôn xao dư luận quốc tế. Tài liệu này lần đầu xuất hiện trên New York Post và ngay lập tức được Asia Times phân tích chi tiết.
Dù chưa thể xác thực, nội dung cho thấy một “thỏa thuận lớn” mà Washington có thể muốn thương lượng với Moscow, nhằm tạo lối thoát cho cuộc chiến kéo dài gần ba năm và đồng thời định hình lại kiến trúc an ninh châu Âu.
Dự thảo mở đầu bằng việc tái khẳng định Ukraine là quốc gia có chủ quyền, nhưng nhiều điều khoản tiếp theo lại hạn chế đáng kể quyền tự quyết của Kyiv. Ukraine bị yêu cầu ghi vào hiến pháp quy định không gia nhập NATO, đồng thời liên minh quân sự này sẽ không được đặt quân thường trực trên lãnh thổ Ukraine.
Một trong những điểm gây tranh cãi nhất là giới hạn quy mô quân đội: lực lượng vũ trang Ukraine không được vượt quá 600.000 quân, mức mà Asia Times đánh giá là “hoàn toàn có lợi cho Nga”, bởi Kyiv sẽ đánh mất khả năng tự phòng vệ trong dài hạn.
Về lãnh thổ, tài liệu thừa nhận “thực tế kiểm soát” của Nga đối với Crimea, Donetsk và Luhansk. Hai vùng Kherson và Zaporizhzhia được “đóng băng” ranh giới theo vị trí hiện tại, trong đó nhiều khu vực do Nga kiểm soát sẽ trở thành vùng đệm phi quân sự. Đây là nhượng bộ lớn nhất mà Ukraine có thể phải đối mặt kể từ đầu chiến tranh.
Cam kết an ninh Mỹ – Nga và những điều kiện ràng buộc
Một trong những cơ chế quan trọng nhất của dự thảo là mô hình bảo đảm an ninh do Mỹ đứng ra bảo lãnh. Theo đó, Washington sẽ bảo vệ Ukraine nếu Nga xâm phạm thỏa thuận. Tuy nhiên, bảo đảm này có một điều kiện nghiêm ngặt: nếu Ukraine tấn công vào lãnh thổ Nga, Mỹ lập tức rút cam kết vĩnh viễn.
Với Nga, nếu vi phạm thỏa thuận, hệ thống trừng phạt tài chính và ngoại giao sẽ tự động được kích hoạt. Asia Times nhận định đây là cách để ràng buộc Moscow mà không cần sự tham gia trực tiếp của NATO.
Tài liệu cũng đề xuất thành lập Hội đồng Hòa bình để giám sát việc thực thi, trong đó Donald Trump được nêu tên như chủ tịch tiềm năng – một chi tiết gây chú ý vì mang tính chính trị rõ rệt.
Tái thiết Ukraine và vai trò của tài sản Nga bị phong tỏa
Dự thảo dành một phần lớn cho vấn đề tái thiết sau chiến tranh. Đáng chú ý, các tài sản Nga bị phong tỏa tại phương Tây sẽ được sử dụng hình thành quỹ đầu tư chung Mỹ – Nga, với mục tiêu tái xây dựng cơ sở hạ tầng của Ukraine.
Asia Times cho rằng đây là cách để Moscow bớt phụ thuộc vào Trung Quốc và dần quay trở lại hệ thống kinh tế quốc tế thông qua các dự án hợp tác với Mỹ – một mục tiêu chiến lược mà Nga khó có thể từ chối.
Bên cạnh đó, nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia sẽ được vận hành dưới giám sát của IAEA, với phần điện năng phân chia cho cả hai nước. Điểm này được xem là giải pháp tạm thời để giảm nguy cơ hạt nhân tại châu Âu.
Tái cấu trúc chính trị và xã hội Ukraine
Một điều khoản khác là yêu cầu Ukraine tổ chức bầu cử trong vòng 100 ngày sau khi thỏa thuận được ký. Tài liệu cũng đề xuất ân xá toàn bộ hành vi thời chiến, áp dụng cho cả hai bên.
Ngoài ra, dự thảo đưa ra chương trình “hòa giải xã hội”, tập trung vào giáo dục, tăng cường hiểu biết giữa hai dân tộc và loại bỏ các tư tưởng cực đoan. Asia Times đánh giá đây là mục tiêu mang tính lý tưởng nhiều hơn là khả thi trong thực tế.
Nga là bên hưởng lợi nhiều nhất
Theo phân tích của Asia Times, nếu đây là bản dự thảo thật thì Nga đạt được nhiều mục tiêu chiến lược:
- Ukraine không vào NATO và bị hạn chế sức mạnh quân sự.
- Nga giữ được phần lớn lãnh thổ đã chiếm.
- Moscow có cơ hội quay lại hợp tác kinh tế với phương Tây.
- Cấu trúc an ninh châu Âu bị điều chỉnh theo hướng giảm áp lực lên Nga.
Về phía Mỹ, thỏa thuận giúp giảm gánh nặng hỗ trợ quân sự, giữ Ukraine trong quỹ đạo phương Tây mà không cần mở rộng NATO, đồng thời mở kênh hợp tác mới với Moscow. Ngược lại, Ukraine có thể là bên chịu nhiều thiệt thòi nhất, khi phải chấp nhận mất lãnh thổ, hạn chế quân sự và chịu sự ràng buộc an ninh lớn từ Washington.
Khánh
23:02 22/11/2025
Đọc xong mới thấy bản dự thảo này không phải ‘khuôn khổ hòa bình’, mà giống một thỏa thuận nhằm đóng băng cuộc chiến theo hướng có lợi cho Nga và giúp Mỹ giảm gánh nặng hơn là giải quyết tận gốc vấn đề. Ukraine gần như bị tước hết lựa chọn chiến lược: mất lãnh thổ, không vào NATO, quân đội bị bóp lại. Nếu đây là kịch bản thật thì hòa bình chỉ là bề mặt, còn va chạm ngầm chắc chắn vẫn kéo dài rất lâu.