Doanh nghiệp của ông Nguyễn Hữu Đường (Đường “bia”) vừa công bố mô hình kết cấu hạ tầng đa tầng tích hợp đường sắt đô thị, đường cao tốc và khu nhà ở xã hội ngay phía trên, khẳng định đây là mô hình “chưa từng xuất hiện trên thế giới”.
Sự kiện thử tải diễn ra tại 321 Vĩnh Hưng, Hà Nội đã thu hút sự chú ý khi công trình được thi công – lắp ghép – đổ bê tông – thử tải chỉ trong 10 ngày với khoảng 50 nhân công, đồng thời đạt mức độ ồn dưới 35 dB khi phương tiện chạy bên dưới.
Tuy nhiên, câu hỏi lớn nhất đặt ra là: mô hình này có thực sự khả thi để triển khai trong thực tế?
Những điểm mới trong ý tưởng hạ tầng – nhà ở tích hợp
Mô hình được thiết kế gồm bốn tầng: tầng đáy là hệ thống cấp thoát nước; tầng thứ hai bố trí đường sắt đô thị hoặc tuyến cao tốc và không gian thương mại; hai tầng trên cùng dành cho nhà ở xã hội cùng các tiện ích nội khu như trường học, y tế và thương mại.
Đại diện doanh nghiệp cho biết kết cấu này có độ bền hơn 150 năm, khả năng chống rung – chống ồn vượt tiêu chuẩn Việt Nam, đồng thời giúp tối ưu quỹ đất và rút ngắn thời gian thi công hạ tầng giao thông từ 5–7 năm xuống chỉ khoảng một năm.
Tầm nhìn của ông Nguyễn Hữu Đường là tạo ra một mô hình phát triển đô thị mới, nơi khu dân cư được đặt ngay trên tuyến giao thông trọng điểm, giảm nhu cầu di chuyển bằng ô tô và tận dụng tối đa quỹ đất hạn hẹp của Hà Nội.
Doanh nghiệp cũng đề xuất thí điểm mô hình này trên tuyến Trung tâm Hội nghị Quốc gia – Láng – Hòa Lạc dài 32 km.
Thách thức lớn: kỹ thuật, pháp lý và tính kinh tế
Các chuyên gia cho rằng về mặt kỹ thuật, việc đặt công trình dân cư quy mô lớn lên trên kết cấu có chuyển động mạnh như đường sắt tốc độ cao là bài toán phức tạp.
Tải trọng tĩnh của hàng nghìn căn hộ lớn hơn nhiều so với yêu cầu của kết cấu đường sắt thông thường và đòi hỏi công nghệ giảm chấn có chi phí rất cao.
Trong khi đó, mục tiêu bán nhà ở xã hội với mức giá khoảng 1 tỷ đồng/căn khiến bài toán tài chính trở nên khó cân đối.
Thách thức lớn hơn nằm ở quy hoạch và pháp lý. Hiện chưa có khung quy định cho mô hình “hạ tầng giao thông – thương mại – nhà ở xã hội” tích hợp theo chiều đứng.
Các tiêu chuẩn liên quan đến hành lang an toàn tuyến, phòng cháy chữa cháy, bảo trì kết cấu, quyền cư dân khi có sự cố giao thông bên dưới… đều chưa có tiền lệ. Để phê duyệt, Nhà nước phải điều chỉnh nhiều quy chuẩn kỹ thuật và cơ chế quản lý.
Từ góc độ kinh tế – xã hội, mô hình có ý nghĩa trong việc tối ưu đất và đưa hạ tầng giao thông gần hơn với đời sống dân cư. Nhưng để triển khai đại trà, chi phí đầu tư và vận hành sẽ rất lớn, khó phù hợp với mục tiêu phát triển nhà ở xã hội giá rẻ.
Triển vọng nào cho mô hình này tại Việt Nam?
Đề xuất của ông Nguyễn Hữu Đường cho thấy nỗ lực tìm kiếm mô hình đô thị mới giữa bối cảnh các đô thị lớn đang thiếu đất và thiếu nhà ở giá phải chăng.
Nếu được thử nghiệm với vai trò công trình nghiên cứu hoặc thí điểm ở quy mô nhỏ, mô hình có thể giúp Việt Nam tiến gần hơn đến xu hướng phát triển đô thị đa tầng.
Tuy nhiên, để trở thành một giải pháp quy mô lớn, mô hình này sẽ cần trải qua quá trình đánh giá kỹ thuật dài hơi, hoàn thiện khung pháp lý và thử nghiệm thực tế.
Khả năng được triển khai đại trà trong thời gian gần là thấp, nhưng không loại trừ việc thí điểm nếu có sự phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp và các cơ quan quản lý.
Trong bối cảnh nhu cầu nhà ở xã hội tăng cao và đô thị phải phát triển theo chiều đứng, mô hình của ông Nguyễn Hữu Đường mang tính gợi mở.
Tuy vậy, mức độ khả thi sẽ phụ thuộc vào việc cân bằng giữa ý tưởng táo bạo, tiêu chuẩn kỹ thuật và hiệu quả kinh tế trong điều kiện thực tiễn của Việt Nam.
