Tình trạng phân lô bán nền trái phép tại khu vực Bình Dương cũ tiếp tục được TP.HCM đưa vào diện kiểm tra sau sáp nhập. Qua báo cáo bước đầu từ các địa phương, cơ quan chức năng ghi nhận 285 khu phân lô tự phát cần rà soát, xử lý, nhưng đến nay mới chỉ có 2 trường hợp bị xử phạt hành chính.
Thông tin được ông Phan Minh Thức, Phó trưởng Phòng Kiểm tra và giải quyết khiếu nại, tố cáo thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM, cung cấp tại buổi họp báo kinh tế - xã hội TP.HCM mới đây.
Theo ông Thức, đợt rà soát được triển khai trên cơ sở thực hiện Kết luận thanh tra số 785 của Thanh tra Chính phủ liên quan công tác quản lý đất đai, trật tự xây dựng tại Bình Dương giai đoạn 2011-2019. Kết luận này từng chỉ ra hàng loạt tồn tại như phân lô bán nền tự phát, xây dựng không phép, chuyển mục đích sử dụng đất sai quy định và hình thành nhiều khu dân cư không đủ pháp lý.
Sau kết luận thanh tra, cuối tháng 10/2023, UBND tỉnh Bình Dương cũ đã yêu cầu các địa phương tổ chức thanh tra, rà soát toàn diện các khu phân lô bán nền trái phép. Đến tháng 10/2025, Thanh tra Chính phủ tiếp tục thành lập Tổ công tác số 1094 để kiểm tra tiến độ thực hiện kết luận thanh tra, đặc biệt tập trung vào việc xử lý các khu phân lô tự phát.
Sau khi sáp nhập địa giới hành chính, trách nhiệm rà soát hiện được phân cấp về các xã, phường mới thuộc TP.HCM. Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM đã nhiều lần ban hành văn bản đôn đốc 36 xã, phường khu vực Bình Dương cũ báo cáo kết quả kiểm tra.
Tuy nhiên đến nay, mới chỉ có 16/36 địa phương gửi báo cáo. Trong đó, 8 xã, phường cho biết chưa phát hiện vi phạm, còn 8 địa phương ghi nhận tổng cộng 285 khu phân lô bán nền tự phát.
Đáng chú ý, dù số lượng vi phạm khá lớn nhưng hiện mới chỉ có 2 khu bị xử phạt hành chính và buộc khắc phục hậu quả, nằm tại xã Phước Hòa và phường Tân Uyên.
Theo đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM, phần lớn địa phương hiện vẫn mới dừng ở bước lập danh sách, thống kê hiện trạng, chưa có báo cáo đầy đủ về kết quả kiểm tra và hướng xử lý cụ thể đối với từng trường hợp.
Các chuyên gia cho rằng tình trạng phân lô bán nền tự phát từng bùng phát mạnh tại Bình Dương trong giai đoạn thị trường bất động sản tăng nóng. Nhiều đối tượng đã lợi dụng nhu cầu đầu tư đất nền để tự ý tách thửa đất nông nghiệp, mở đường nội bộ, quảng bá dự án không đủ pháp lý nhằm huy động vốn từ người dân.
Thời gian qua, nhiều địa phương phía Nam liên tục siết hoạt động phân lô bán nền nhằm hạn chế đầu cơ, phát triển đô thị tự phát và các tranh chấp pháp lý kéo dài. Không ít trường hợp người dân mua đất thông qua giấy tay hoặc hợp đồng góp vốn nhưng không đủ điều kiện cấp phép xây dựng hay tách thửa.
Cũng tại buổi họp báo, ông Phan Minh Thức cho biết TP.HCM đang hoàn thiện quy định mới về điều kiện tách thửa, hợp thửa và diện tích tối thiểu được tách thửa trên toàn địa bàn thành phố sau sáp nhập.
Theo đó, từ ngày 6/5/2026, UBND TP.HCM đã chấp thuận chủ trương để Sở Nông nghiệp và Môi trường xây dựng quy định mới. Đến cuối tháng 5/2026, dự thảo đã được chuyển sang Sở Tư pháp thẩm định trước khi trình UBND thành phố xem xét ban hành.
Việc chậm ban hành quy định mới về tách thửa được đánh giá là một trong những nguyên nhân khiến nhiều hồ sơ đất đai bị tồn đọng, đồng thời tạo khoảng trống pháp lý để tình trạng phân lô bán nền tự phát phát sinh tại một số khu vực ven đô.
Sau sáp nhập, TP.HCM cũng đang chịu áp lực lớn trong việc đồng bộ dữ liệu quản lý đất đai, xử lý các tồn đọng cũ và kiểm soát trật tự xây dựng trên địa bàn mở rộng. Đợt rà soát lần này được xem là bước đi nhằm siết lại công tác quản lý đất đai và xử lý các vi phạm kéo dài liên quan đến phân lô bán nền trái phép.
