Đề xuất “siêu tổ hợp” hơn 100.000 ha
Cuối tháng 3/2026, doanh nghiệp đề xuất nghiên cứu đầu tư tổ hợp “hạ tầng khu công - nông nghiệp kết hợp đô thị - du lịch và năng lượng” tại Vĩnh Long với quy mô đặc biệt lớn.
Theo phương án sơ bộ, tập đoàn kiến nghị lấn biển khu vực từ cửa Định An đến cửa Đại (trong phạm vi khoảng 6 hải lý) nhằm tạo quỹ đất khoảng 101.800 ha. Trên nền diện tích này, dự án được định hướng phát triển theo mô hình kinh tế tuần hoàn, tích hợp công nghiệp, nông nghiệp, đô thị, du lịch và năng lượng.
Trong đó, nông nghiệp sẽ tổ chức theo mô hình cánh đồng lớn, lấy cây mía làm chủ lực, gắn với chế biến sâu. Song song, các khu đô thị thông minh và du lịch nghỉ dưỡng được quy hoạch đồng bộ.
Đáng chú ý, doanh nghiệp còn đề xuất phát triển điện gió ngoài khơi công suất tới 40.000 MW trên diện tích khoảng 8.200 km2 – quy mô vượt xa nhiều dự án năng lượng tái tạo hiện nay.
Tổng mức đầu tư phần hạ tầng ước tính khoảng 80.000 tỷ đồng (hơn 3 tỷ USD), với kỳ vọng đóng góp khoảng 9.000 tỷ đồng mỗi năm và tạo việc làm cho khoảng 50.000 lao động.
Không chỉ tại Vĩnh Long, trước đó đầu tháng 3/2026, Tập đoàn Xuân Thiện cũng đề xuất tổ hợp khu công - nông nghiệp kết hợp đô thị, du lịch, dịch vụ hậu cần cảng và năng lượng gần khu vực cảng Hòn Khoai, tỉnh Cà Mau. Tổng diện tích đề xuất hơn 276.000ha, tổng mức đầu tư khoảng 260.000 tỉ đồng (tương đương khoảng 10 tỉ USD).
Theo đề xuất, dự án có thể tạo khoảng 197.400ha quỹ đất sạch để phát triển khu công - nông nghiệp, đô thị thông minh, du lịch, logistics và năng lượng theo mô hình tuần hoàn, khép kín. Dự kiến tổ hợp giải quyết việc làm cho khoảng 100.000 lao động, đóng góp ngân sách địa phương hàng chục nghìn tỉ đồng mỗi năm.
Chỉ trong chưa đầy một tháng, hai đề xuất liên tiếp cho thấy chiến lược dịch chuyển đầu tư rõ nét về khu vực Đồng bằng Sông Cữu Long..
Theo tìm hiểu, Tập đoàn Xuân Thiện do Nguyễn Văn Thiện làm Chủ tịch, là tập đoàn kinh tế tư nhân đa ngành, đầu tư nhiều dự án lớn trong nước và quốc tế, đặc biệt là trong các lĩnh vực sản xuất công nghiệp, vật liệu xây dựng; năng lượng sạch; sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, du lịch - dịch vụ, ngân hàng, bảo hiểm...
Giai đoạn 2018 - 2020, tập đoàn này phát triển nhanh với cụm điện mặt trời Ea Súp tại Đắk Lắk, cùng nhiều dự án thủy điện và điện gió tại miền Trung, Tây Nguyên. Ngoài ra, doanh nghiệp cũng từng đề xuất các tổ hợp quy mô lớn tại Ninh Thuận và Nam Định. Điểm chung trong chiến lược là phát triển các dự án tích hợp đa lĩnh vực, quy mô lớn theo chuỗi khép kín, thay vì đầu tư đơn lẻ.
Áp lực từ loạt sai phạm pháp lý kéo dài
Song song với tốc độ mở rộng, hệ sinh thái này cũng ghi nhận nhiều vấn đề pháp lý trong giai đoạn 2018 - 2026.
Ở lĩnh vực tài chính, cuối tháng 3/2026, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã xử phạt các doanh nghiệp thuộc nhóm dự án Ea Súp (gồm: Công ty Cổ phần EA Súp 1, Công ty Cổ phần EA Súp 2, Công ty Cổ phần EA Súp 3 và Công ty Cổ phần EA Súp 5) do vi phạm công bố thông tin trái phiếu trong giai đoạn 2022 - 2024. Các vi phạm gồm không công bố hoặc công bố không đầy đủ báo cáo sử dụng vốn, chậm công bố báo cáo tài chính và nghĩa vụ với trái chủ, với tổng mức phạt khoảng 370 triệu đồng.
Trước đó, theo kết luận thanh tra công bố cuối năm 2023, cụm dự án điện mặt trời Ea Súp phát sinh nhiều sai phạm trong giai đoạn 2018 - 2020. Một số dự án đã khởi công khi chưa hoàn tất thủ tục giao đất, cho thuê đất (2018 - 2019); việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất chưa phù hợp quy hoạch. Giai đoạn 2019 - 2020, có nhà máy đã vận hành và hưởng cơ chế giá FIT trong khi hồ sơ pháp lý về đất đai và môi trường chưa hoàn chỉnh.
Về môi trường, một số dự án chưa lập hoặc phải bổ sung báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) sau khi đã triển khai thi công. Việc sử dụng đất tại một số khu vực cũng bị xác định chưa đúng mục đích.
Liên quan đến nghĩa vụ thuế, tháng 8/2025, hai cá nhân trong hệ sinh thái Tập đoàn Xuân Thiện gồm Nguyễn Văn Thiện và Nguyễn Văn Thùy bị xử phạt do không kê khai thuế thu nhập cá nhân khi chuyển nhượng cổ phần tại Công ty Cổ phần Ea Súp 3. Tổng số tiền truy thu và xử phạt hơn 390 triệu đồng.
Trước đó, ngày 27/12/2022, Công ty Cổ phần Ea Súp 3 cũng bị cơ quan thuế Đắk Lắk xử phạt hơn 1,3 tỷ đồng và buộc nộp bổ sung hơn 3,2 tỷ đồng tiền thuế, cùng gần 480 triệu đồng tiền chậm nộp, nâng tổng số tiền xử lý lên hơn 5 tỷ đồng.
Đáng chú ý, cơ quan Thuế từng nhận định việc áp dụng chế tài “khai sai dẫn đến thiếu thuế” là chưa phù hợp, khi hành vi nộp hồ sơ khai thuế quá 90 ngày có phát sinh nghĩa vụ thuế phải được xác định là “trốn thuế” theo quy định. Do đó, cơ quan Thuế đã yêu cầu Thuế Đắk Lắk rà soát lại hồ sơ, xử lý đúng hành vi và mức độ vi phạm. Đến nay Thuế Đắk Lắk ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính 2 cá nhân như đã nêu trên.
Ngoài ra, công ty mẹ cũng từng bị xử phạt trong năm 2023 do chậm công bố thông tin tài chính.
Việc liên tiếp đề xuất các tổ hợp quy mô lớn tại Cà Mau và Vĩnh Long cho thấy Xuân Thiện đang theo đuổi chiến lược mở rộng nhanh, đặc biệt trong các lĩnh vực năng lượng và kinh tế biển.
Tuy nhiên, với các dự án có quy mô lên tới hàng trăm nghìn ha, bao gồm cả lấn biển và điện gió ngoài khơi công suất rất lớn, thách thức không chỉ nằm ở nguồn vốn mà còn ở năng lực triển khai, quản trị và tuân thủ pháp lý.
Trong bối cảnh các sai phạm đã ghi nhận giai đoạn 2018 - 2024 về đất đai, môi trường, cùng các vi phạm 2022 - 2026 liên quan đến minh bạch tài chính, đề xuất lần này vì vậy cần được xem xét thận trọng, đặc biệt ở các yếu tố về tính khả thi, hiệu quả và phát triển bền vững.
