Theo chỉ đạo mới nhất, Trung tâm giao dịch bất động sản do Nhà nước quản lý sẽ là đầu mối tập trung mọi hoạt động liên quan đến giao dịch nhà đất: niêm yết giá, kiểm tra pháp lý, xác thực thông tin, hỗ trợ ký kết hợp đồng và cập nhật dữ liệu sang tên.
Mô hình này nhằm thay thế tình trạng giao dịch phân tán qua hàng nghìn sàn tư nhân với mức độ minh bạch không đồng đều.
Cơ quan chức năng cho rằng việc tập trung hóa dữ liệu sẽ giúp hạn chế tình trạng khai giá ảo, “giao dịch hai giá”, hay thổi giá thông qua tin đồn — vốn là những vấn đề kéo dài nhiều năm nhưng xử lý rất khó do thiếu căn cứ, thiếu dữ liệu thống nhất.
Trung tâm dự kiến vận hành theo cơ chế điện tử, công khai thông tin giá – pháp lý – quy hoạch của từng thửa đất và dự án. Đây được xem là bước đi quan trọng trong bối cảnh Luật Đất đai, Luật Kinh doanh BĐS sửa đổi đang chuyển sang cơ chế “giá đất sát giá thị trường” và thu hẹp dần các giao dịch ngoài hệ thống.
Giá nhà đất tăng mạnh và dấu hiệu “thổi giá” tiếp tục lan rộng
Thời gian gần đây, thị trường ghi nhận giá nhà đất tại Hà Nội, TP.HCM và nhiều tỉnh thành vẫn neo ở mức rất cao, bất chấp nguồn cung được cải thiện.
Một số khu vực vùng ven thậm chí xuất hiện tình trạng môi giới tung tin về quy hoạch, hạ tầng mới để đẩy giá lên 15–30% chỉ trong vài tuần.
Theo đánh giá của cơ quan quản lý, một phần giá hiện nay phản ánh chi phí thực (đất đai, pháp lý, vật liệu, nhân công), nhưng một phần lớn đến từ tâm lý đầu cơ và đẩy giá ảo. Nhiều dự án chưa đủ pháp lý vẫn rao bán với giá cao, hoặc bị gom hàng rồi tung tin để tạo mặt bằng giá mới.
Bộ Xây dựng thừa nhận khó xử lý hành vi thổi giá vì không có quy định cụ thể để xác định mức độ vi phạm, trong khi các giao dịch chủ yếu diễn ra giữa các bên qua thỏa thuận miệng, rất khó chứng minh.
Chính vì vậy, việc xây dựng Trung tâm giao dịch BĐS Nhà nước được kỳ vọng sẽ tạo ra “bộ lọc” quan trọng giúp thị trường minh bạch hơn.
Trong bối cảnh đó, nhiều chuyên gia cho rằng giá nhà tại các đô thị lớn đã vượt xa thu nhập của người dân: một gia đình trẻ có thu nhập trung bình khó có thể mua được nhà nếu chỉ dựa trên thu nhập hiện tại. Điều này dẫn tới xu hướng đầu tư nhiều hơn là ở thật, tạo thêm áp lực tăng giá.
Kỳ vọng tác động mạnh lên thị trường
Nếu vận hành hiệu quả, Trung tâm giao dịch BĐS Nhà nước có thể tạo ra ba thay đổi lớn:
Minh bạch hóa giá và hạn chế thổi giá: Khi mọi dữ liệu đều được công khai và xác thực, không còn “vùng xám” cho môi giới thổi giá dựa trên tin đồn.
Bảo vệ người mua nhà: Pháp lý được kiểm soát tập trung, giảm nguy cơ mua phải dự án “ma” hay dự án chưa đủ điều kiện.
Ổn định thị trường dài hạn: Giảm sốt đất, ngăn đầu cơ ngắn hạn và hỗ trợ định giá đất sát thực tế hơn.
Tuy nhiên, hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào mức độ phối hợp giữa các bộ ngành, đặc biệt là việc chuẩn hóa dữ liệu đất đai — vốn hiện nằm rải rác ở địa phương, dễ sai lệch, khó cập nhật.
Chỉ đạo thành lập Trung tâm giao dịch bất động sản do Nhà nước quản lý được xem là bước đi mạnh mẽ trong nỗ lực làm trong sạch thị trường nhà đất, vốn đang bị chi phối mạnh bởi đầu cơ, tin đồn và thổi giá.
Nếu triển khai đúng hướng, đây có thể là điểm khởi đầu cho một giai đoạn minh bạch hơn, giảm rủi ro hơn cho người mua nhà — và là “liều thuốc” cần thiết để đưa giá về gần với thực tế thị trường hơn.
