Bộ Xây dựng vừa ban hành văn bản số 5844/BXD-QLN, trả lời Sở Xây dựng TP.HCM về việc hướng dẫn thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng để được miễn giấy phép xây dựng đối với dự án nhà ở xã hội.
Theo Bộ Xây dựng, căn cứ Nghị quyết số 201/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội, các dự án thuộc phân khúc này không bắt buộc phải thực hiện thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi tại cơ quan chuyên môn về xây dựng. Thay vào đó, chủ đầu tư hoặc người quyết định đầu tư được tự tổ chức thẩm định, phê duyệt và chịu trách nhiệm về việc tuân thủ quy định pháp luật.
Đối với công tác thẩm định thiết kế phòng cháy chữa cháy, quy trình này sẽ được lồng ghép trong thủ tục cấp giấy phép xây dựng (nếu thuộc diện phải cấp phép) và được cơ quan có thẩm quyền giải quyết trong thời hạn 30 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
Trong khi đó, theo quy định của Luật Xây dựng, các công trình đã được cơ quan chuyên môn thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi và được phê duyệt sẽ được miễn giấy phép xây dựng trước khi khởi công.
Đáng chú ý, Nghị quyết 201/2025/QH15 cho phép ưu tiên áp dụng cơ chế của nghị quyết, nhưng nếu quy định khác có lợi hơn thì chủ đầu tư được quyền lựa chọn áp dụng. Trên cơ sở đó, Bộ Xây dựng khẳng định chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội có thể lựa chọn một trong hai phương án: thực hiện thủ tục xin giấy phép xây dựng để được miễn thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc thực hiện thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi để được miễn giấy phép xây dựng.
Trường hợp chủ đầu tư chọn phương án thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi, cơ quan chuyên môn về xây dựng có trách nhiệm thực hiện theo đúng quy định hiện hành.
Theo ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM, hướng dẫn này đã tháo gỡ vướng mắc kéo dài liên quan đến việc cấp hoặc miễn giấy phép xây dựng đối với dự án nhà ở xã hội.
Trước đó, nhiều doanh nghiệp phản ánh tình trạng chồng chéo giữa Luật Xây dựng và cơ chế đặc thù tại Nghị quyết 201/2025/QH15 khiến hồ sơ bị kéo dài, địa phương lúng túng trong áp dụng, còn chủ đầu tư phát sinh thêm thời gian và chi phí.
Việc trao quyền lựa chọn cho nhà đầu tư được đánh giá mang lại ba lợi ích rõ rệt: rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư, giảm chi phí tuân thủ pháp lý và tăng tính minh bạch trong quá trình thực thi. Quy định mới cũng góp phần đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án nhà ở xã hội.
“Việc tháo gỡ vướng mắc về giấy phép xây dựng và thẩm định dự án không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp mà còn giúp tăng nguồn cung nhà ở giá phù hợp cho người thu nhập thấp, công nhân và người lao động đô thị”, ông Châu nhận định.
HoREA khuyến nghị các chủ đầu tư cần rà soát từng dự án cụ thể để lựa chọn phương án phù hợp. Trong đó, nếu muốn đẩy nhanh tiến độ hồ sơ, doanh nghiệp có thể cân nhắc hướng miễn thẩm định và xin giấy phép xây dựng. Ngược lại, với các dự án đã hoàn thiện kỹ hồ sơ kỹ thuật, phương án thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi để được miễn giấy phép xây dựng có thể tối ưu hơn.
Đồng thời, doanh nghiệp nên chủ động làm việc sớm với cơ quan chuyên môn tại địa phương để thống nhất quy trình xử lý hồ sơ, hạn chế phát sinh vướng mắc.
Việc cho phép lựa chọn thủ tục thuận lợi không chỉ giúp quá trình đầu tư thông suốt hơn mà còn góp phần cải thiện nguồn cung, tiến gần hơn đến mục tiêu phát triển nhà ở xã hội bền vững. Đây được xem là một điều chỉnh nhỏ về thủ tục, nhưng mang ý nghĩa lớn đối với cả doanh nghiệp và thị trường.
