Quy mô chưa từng có, cấu trúc đầu tư cho thấy tầm nhìn dài hạn
Nếu nhìn vào con số tuyệt đối, tổng mức đầu tư hơn 3,4 triệu tỷ đồng tương đương một phần rất lớn GDP của Việt Nam, cho thấy mức độ quyết liệt hiếm thấy.
Nhưng điều đáng chú ý hơn nằm ở cấu trúc của dòng vốn. Phần lớn các dự án được khởi công, khánh thành lần này không phải công trình nhỏ lẻ, ngắn hạn, mà tập trung vào các trụ cột xương sống của nền kinh tế như cao tốc Bắc – Nam, các tuyến vành đai đô thị, sân bay, đường sắt đô thị, năng lượng, khu công nghiệp và các đại đô thị quy mô lớn.
Điều này cho thấy Việt Nam không chỉ tìm cách kích cầu trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất ổn, mà đang chủ động “đi trước một bước”, đầu tư cho năng lực tăng trưởng của nhiều năm sau. Đây là sự khác biệt căn bản so với các giai đoạn trước, khi đầu tư công thường mang tính giãn tiến độ, cầm chừng hoặc phân tán.
Một điểm rất đáng chú ý trong đợt này là vai trò ngày càng rõ nét của khu vực tư nhân lớn. Không chỉ tham gia vào bất động sản hay khu công nghiệp, nhiều doanh nghiệp đã bước thẳng vào các dự án hạ tầng chiến lược.
Tiêu biểu là Vingroup với việc khởi công tuyến đường sắt đô thị Bến Thành – Cần Giờ, dự án có tổng mức đầu tư ước tính trên 100.000 tỷ đồng, sử dụng vốn doanh nghiệp, không dựa vào ngân sách.
Việc một tập đoàn tư nhân đảm nhận dự án đường sắt đô thị quy mô lớn cho thấy tư duy huy động nguồn lực xã hội đã thay đổi rõ rệt. Hạ tầng không còn là “sân chơi riêng” của Nhà nước, mà trở thành lĩnh vực hợp tác giữa khu vực công và tư nhân, giúp giảm áp lực ngân sách và đẩy nhanh tiến độ triển khai.
Tác động tới kinh tế 2026: Từ kích cầu ngắn hạn đến nâng nền tăng trưởng
Trong ngắn hạn, ngay từ cuối 2025 sang 2026, tác động dễ thấy nhất của làn sóng khởi công này là kích hoạt mạnh mẽ tổng cầu trong nước. Các ngành xây dựng, vật liệu, thép, xi măng, cơ khí, vận tải, logistics và tài chính – ngân hàng sẽ là nhóm hưởng lợi trực tiếp khi khối lượng thi công tăng nhanh và nhu cầu vốn lớn được giải ngân.
Đối với năm 2026, khi nhiều dự án bước vào giai đoạn thi công cao điểm, đầu tư toàn xã hội được kỳ vọng tăng mạnh, qua đó trở thành trụ cột quan trọng hỗ trợ tăng trưởng GDP.
Trong bối cảnh xuất khẩu vẫn phụ thuộc lớn vào chu kỳ kinh tế toàn cầu, đầu tư hạ tầng sẽ đóng vai trò “neo giữ” tăng trưởng, giúp nền kinh tế bớt lệ thuộc vào các yếu tố bên ngoài.
Quan trọng hơn, tác động của đợt đầu tư này không dừng lại ở một năm. Khi các tuyến cao tốc, vành đai, đường sắt đô thị, sân bay và hạ tầng năng lượng dần hình thành, chi phí logistics – một trong những điểm yếu lớn nhất của kinh tế Việt Nam – sẽ được kéo giảm.
Thời gian di chuyển, chi phí vận tải và chi phí cơ hội của doanh nghiệp được cải thiện sẽ trực tiếp nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Đây cũng là yếu tố then chốt để Việt Nam bước vào cuộc cạnh tranh mới trong thu hút FDI chất lượng cao giai đoạn 2026–2030. Khi hạ tầng đủ tốt, Việt Nam không chỉ là điểm đến của các dự án thâm dụng lao động, mà có thể đón nhận các chuỗi sản xuất có giá trị gia tăng cao hơn, gắn với công nghiệp công nghệ, logistics và dịch vụ hiện đại.
Tuy nhiên, quy mô đầu tư rất lớn cũng đặt ra thách thức không nhỏ. Tiến độ giải ngân, nguy cơ đội vốn, thiếu vật liệu xây dựng, thiếu nhân lực kỹ thuật và khả năng phối hợp giữa các địa phương sẽ là những “bài kiểm tra” thực sự trong năm 2026. Nếu các nút thắt này không được xử lý hiệu quả, tác động lan tỏa của dòng vốn có thể bị suy giảm.
Nhìn tổng thể, đợt khởi công, khánh thành 234 dự án lần này cho thấy Việt Nam đang đặt một cược lớn vào hạ tầng và đầu tư dài hạn. Năm 2026 vì vậy không chỉ là năm hưởng lợi từ dòng vốn xây dựng, mà còn là năm bản lề để xác lập một nền tăng trưởng mới – bền vững hơn, dựa nhiều hơn vào hạ tầng, liên kết vùng và năng lực nội tại của nền kinh tế.
