Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết 80/NQ-CP, tiếp tục cụ thể hóa Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 06-NQ/TW, qua đó định hình lại chiến lược phát triển đô thị Việt Nam theo hướng hiện đại, bền vững và hội nhập.
Điểm cốt lõi của định hướng lần này là chuyển từ phát triển đô thị theo chiều rộng sang chiều sâu. Thay vì tập trung mở rộng số lượng, hệ thống đô thị được yêu cầu vận hành đồng bộ hơn, tăng cường liên kết vùng và nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Các đô thị tương lai không chỉ là nơi tập trung dân cư và kinh tế, mà còn phải trở thành không gian sống chất lượng cao, xanh, thông minh và có bản sắc riêng.
Theo chương trình, Việt Nam đặt mục tiêu tỷ lệ đô thị hóa đạt tối thiểu 45% vào năm 2025 và trên 50% vào năm 2030. Số lượng đô thị tương ứng khoảng 950 – 1.000 đô thị vào năm 2025 và tăng lên 1.000 – 1.200 đô thị vào năm 2030.
Không chỉ gia tăng về số lượng, yêu cầu về chất lượng được đặt ra rất cụ thể. Đến năm 2025, 100% đô thị phải có quy hoạch tổng thể và quy hoạch phân khu, đồng thời triển khai các chương trình cải tạo, chỉnh trang và tái thiết. Các đô thị vừa và lớn phải hoàn thiện tiêu chí phân loại về hạ tầng, đặc biệt trong các lĩnh vực y tế, giáo dục, đào tạo và văn hóa.
Đến năm 2030, Việt Nam hướng tới hình thành các trung tâm đô thị cấp quốc gia và cấp vùng có chất lượng hạ tầng tiệm cận mức bình quân của nhóm 4 nước dẫn đầu ASEAN.
Các chỉ tiêu hạ tầng cũng được lượng hóa rõ ràng: tỷ lệ đất giao thông trên đất xây dựng đô thị đạt 11–16% vào năm 2025 và tăng lên 16–26% vào năm 2030. Diện tích cây xanh bình quân đạt 6–8 m²/người vào năm 2025 và 8–10 m²/người vào năm 2030. Diện tích nhà ở bình quân đầu người tại đô thị đạt tối thiểu 28 m² vào năm 2025 và 32 m² vào năm 2030.
Song song đó, hạ tầng số được đẩy mạnh. Đến năm 2025, mạng cáp quang phủ trên 80% hộ gia đình đô thị, phổ cập 4G, 5G và điện thoại thông minh; tỷ lệ người trưởng thành có tài khoản thanh toán điện tử đạt trên 80%. Đến năm 2030, mục tiêu là phổ cập hoàn toàn Internet băng rộng cáp quang, 5G và 100% người trưởng thành tại đô thị sử dụng tài khoản thanh toán điện tử.
Nghị quyết 80 không chỉ đặt ra các chỉ tiêu kỹ thuật mà còn định hình vai trò của đô thị trong nền kinh tế. Theo đó, khu vực đô thị dự kiến đóng góp khoảng 75% GDP vào năm 2025 và tăng lên khoảng 85% vào năm 2030.
Đáng chú ý, kinh tế số được xác định là động lực tăng trưởng quan trọng. Tỷ trọng kinh tế số trong GRDP của các đô thị trực thuộc Trung ương dự kiến đạt 25 – 30% vào năm 2025 và tăng lên 35 – 40% vào năm 2030. Đây là nền tảng để hình thành mạng lưới đô thị thông minh cấp quốc gia và cấp vùng, có khả năng kết nối quốc tế.
Trong giai đoạn đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu xây dựng từ 3 – 5 đô thị có thương hiệu được công nhận ở tầm khu vực và quốc tế. Đây sẽ là những hạt nhân dẫn dắt, tạo sức lan tỏa cho toàn bộ hệ thống đô thị.
Xa hơn, đến năm 2045, mục tiêu có ít nhất 5 đô thị đạt tầm cỡ quốc tế được xem là bước tiến chiến lược. Những đô thị này không chỉ cạnh tranh về quy mô mà còn về chất lượng sống, năng lực đổi mới sáng tạo và khả năng thu hút dòng vốn, công nghệ và nhân lực chất lượng cao toàn cầu.
Để hiện thực hóa các mục tiêu này, Chính phủ xác định ba trụ cột then chốt gồm quy hoạch, hạ tầng và thể chế. Quy hoạch phải đảm bảo tầm nhìn dài hạn và liên kết vùng; hạ tầng được đầu tư theo hướng hiện đại, xanh và bền vững; trong khi thể chế tiếp tục hoàn thiện để tạo môi trường minh bạch, ổn định.
Với định hướng này, Việt Nam đang từng bước chuyển đổi mô hình phát triển đô thị từ mở rộng sang nâng tầm chất lượng. Nếu triển khai hiệu quả, mục tiêu hình thành 5 đô thị tầm cỡ quốc tế vào năm 2045 không chỉ là kỳ vọng, mà sẽ trở thành nền tảng quan trọng cho tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
