Vì sao Đông Anh – Mê Linh được chọn làm vùng đệm giãn dân?
Mới đây, ngày 2/2, TP Hà Nội đã đồng loạt khởi công hai khu đô thị đa mục tiêu quy mô gần 1.400 ha tại Đông Anh và Mê Linh, với khả năng cung ứng chỗ ở cho khoảng 440.000 người. Đây được xem là một trong những bước đi quan trọng nhất từ trước tới nay nhằm tạo quỹ nhà tái định cư, nhà ở xã hội và nhà ở công vụ, phục vụ chủ trương giãn dân quy mô lớn khỏi khu vực nội đô lịch sử.
Theo định hướng Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Hà Nội đặt mục tiêu từng bước giãn hơn 860.000 cư dân ra khỏi khu vực từ Vành đai 3 trở vào – nơi mật độ dân cư cao, hạ tầng giao thông và hạ tầng xã hội đã vượt ngưỡng chịu tải trong nhiều năm. Trong bối cảnh quỹ đất nội đô ngày càng hạn hẹp, việc tiếp tục tăng tầng cao và nén dân chỉ giúp giải quyết nhu cầu nhà ở trước mắt, nhưng lại kéo dài tình trạng quá tải, ô nhiễm và suy giảm chất lượng sống.
Thực tế đó khiến giãn dân không còn là lựa chọn mang tính tình thế, mà trở thành yêu cầu bắt buộc nếu Hà Nội muốn tái thiết không gian đô thị và phát triển bền vững trong dài hạn. Vấn đề đặt ra là giãn dân đi đâu, và làm thế nào để người dân chấp nhận dịch chuyển, sinh sống ổn định mà không quay trở lại khu lõi sau một thời gian ngắn.
Trong chiến lược này, Đông Anh – Mê Linh được xác định là khu vực then chốt. So với nhiều địa bàn khác, đây là một trong số ít khu vực còn sở hữu quỹ đất rộng, liền vùng, đủ lớn để hình thành các khu đô thị đồng bộ, có khả năng tiếp nhận cùng lúc hàng trăm nghìn cư dân. Điều này cho phép Hà Nội triển khai mô hình đô thị đa mục tiêu ngay từ đầu, trong đó nhà ở tái định cư, nhà ở xã hội, nhà ở thương mại được bố trí đan xen với trường học, bệnh viện, trung tâm dịch vụ và không gian công cộng.
Giãn dân trong trường hợp này không đơn thuần là di chuyển chỗ ở, mà là tạo lập những không gian sống hoàn chỉnh, đủ sức giữ dân lâu dài. Đây chính là điểm khác biệt so với nhiều chương trình giãn dân trước đây, vốn thiên về giải pháp tình thế, thiếu việc làm và tiện ích, khiến người dân khó ổn định cuộc sống.
Bên cạnh lợi thế về quỹ đất, Đông Anh – Mê Linh còn nằm ở cửa ngõ phía Bắc Thủ đô, tiếp giáp trực tiếp khu vực nội đô qua hệ thống cầu vượt sông Hồng như Thăng Long, Nhật Tân và trong tương lai là Tứ Liên, Thượng Cát. Việc giãn dân ra ngoài nhưng vẫn duy trì khả năng kết nối nhanh với trung tâm giúp giảm tâm lý “bị đẩy đi xa” – một rào cản lớn trong quá trình giãn dân.
Giai đoạn 2026 – 2030: Điểm rơi của chiến lược giãn dân và dòng dự án lớn
Bước sang giai đoạn 2026 - 2030, Hà Nội xác định khu vực phía Bắc sông Hồng, đặc biệt là Đông Anh – Mê Linh, là điểm rơi quan trọng của chiến lược giãn dân. Không chỉ dừng ở hai dự án vừa khởi công, thành phố đang quy hoạch phát triển khu đô thị mới phía Bắc với quy mô khoảng 9.000 ha, tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 800.000 tỷ đồng.
Khu đô thị này được kỳ vọng trở thành cực tăng trưởng mới gắn với sân bay Nội Bài, trục logistics và trục cảnh quan phía Bắc sông Hồng, đồng thời đóng vai trò là không gian tiếp nhận dân cư lớn nhất phía Bắc Thủ đô. Các dự án tại đây không chỉ cung cấp nhà ở mà còn tích hợp trung tâm thương mại, dịch vụ, giáo dục, y tế, nghiên cứu – phát triển, tạo việc làm tại chỗ cho cư dân mới.
Định hướng 2026 - 2030 cũng nhấn mạnh nguyên tắc hạ tầng đi trước – dân đến sau. Hệ thống vành đai 3, 3,5, Vành đai 4, các trục cao tốc liên vùng và loạt cầu vượt sông Hồng đang và sẽ được triển khai tạo nền tảng để Đông Anh – Mê Linh không còn là “vùng ven”, mà trở thành một cực phát triển thực sự trong cấu trúc đô thị Hà Nội.
Theo định hướng phát triển không gian đô thị giai đoạn 2026 – 2035, Hà Nội xác định 5 khu đô thị mới quy mô lớn trong danh mục dự án chiến lược, với tổng diện tích khoảng 49.700 ha và tổng mức đầu tư dự kiến hơn 4,07 triệu tỷ đồng. Đây được xem là “bộ khung” để Thủ đô mở rộng không gian phát triển và giãn dân khu vực nội đô.
Trong đó, hai khu đô thị dọc Vành đai 4, mỗi khu khoảng 10.000 ha, đóng vai trò phân tán dân cư và các chức năng đô thị ra ngoài khu lõi. Khu đô thị phía Đông (Gia Lâm) và phía Tây (Hòa Lạc) đảm nhiệm vai trò mở rộng không gian đô thị trung tâm và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao. Riêng khu đô thị phía Bắc, thuộc Đông Anh – Mê Linh, được xác định là vùng tiếp nhận giãn dân trọng điểm, gắn với sân bay và trục phát triển phía Bắc sông Hồng.
Cách tiếp cận này cho thấy Hà Nội đang chuyển từ mô hình đô thị một trung tâm sang mô hình đa cực, trong đó mỗi khu vực đảm nhận một vai trò riêng nhưng liên kết chặt chẽ với nhau.
Nhìn tổng thể, dòng dự án lớn đang đổ về Đông Anh – Mê Linh không chỉ phản ánh sức hút của thị trường bất động sản, mà là kết quả trực tiếp của chiến lược giãn dân và tái cấu trúc không gian đô thị của Hà Nội. Thay vì tiếp tục nén dân trong khu lõi, Thủ đô đang lựa chọn hướng đi dài hạn hơn: mở rộng không gian phát triển có kiểm soát, hạ tầng đồng bộ và chất lượng sống cao hơn.
Trong bức tranh đó, Đông Anh – Mê Linh không chỉ là “nơi giãn dân”, mà đang được định vị trở thành một cực đô thị mới, đóng vai trò then chốt trong quá trình tái thiết Thủ đô giai đoạn 2026 – 2030 và tạo dư địa phát triển cho nhiều thập kỷ tiếp theo.
