Bộ Xây dựng vừa ban hành đồng thời hai thủ tục hành chính mới liên quan đến công tác xét duyệt nhà ở xã hội và nhà ở dành cho lực lượng vũ trang nhân dân. Các quy định mới được đánh giá là bước điều chỉnh quan trọng nhằm tăng tính minh bạch, kiểm soát chặt đối tượng thụ hưởng và hạn chế tình trạng đầu cơ, “giữ suất” hoặc lợi dụng chính sách hỗ trợ nhà ở vốn từng gây nhiều tranh cãi thời gian qua.
Đáng chú ý, quy trình xét duyệt đối với các dự án nhà ở dành cho lực lượng vũ trang nhân dân không sử dụng vốn ngân sách nhà nước được thiết kế theo cơ chế liên thông giữa đơn vị công tác, cơ quan chuyên môn thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và cơ quan quản lý địa phương.
Theo quy định mới, cán bộ, chiến sĩ có nhu cầu mua hoặc thuê mua nhà ở sẽ nộp hồ sơ thông qua đơn vị nơi đang công tác. Hồ sơ sau đó được chuyển đến cơ quan chuyên môn của Bộ Quốc phòng hoặc Bộ Công an để tổng hợp nhu cầu, cân đối và phân bổ chỉ tiêu căn hộ theo từng địa phương.
Trên cơ sở quỹ nhà được phân bổ, các đơn vị cơ sở sẽ tổ chức xét duyệt, lập danh sách các trường hợp đủ điều kiện và gửi về cơ quan chuyên môn để rà soát lần cuối trước khi trình lãnh đạo Bộ phê duyệt chính thức.
Điểm mới đáng chú ý là trước khi phê duyệt, danh sách người đủ điều kiện bắt buộc phải được đối chiếu với Sở Xây dựng địa phương nhằm ngăn chặn tình trạng một cá nhân đăng ký tại nhiều nơi hoặc xuất hiện sai đối tượng thụ hưởng. Quy định này được xem là bước siết chặt cần thiết trong bối cảnh nhu cầu nhà ở của lực lượng vũ trang ngày càng tăng cao, trong khi nguồn cung vẫn còn hạn chế.
Bên cạnh đó, các đơn vị có trách nhiệm phản hồi rõ ràng đối với hồ sơ không đủ điều kiện trong thời hạn tối đa 15 ngày kể từ thời điểm tiếp nhận. Việc quy định mốc thời gian xử lý cụ thể được kỳ vọng sẽ hạn chế tình trạng hồ sơ tồn đọng kéo dài, đồng thời bảo đảm quyền lợi cho người có nhu cầu thực sự.
Không chỉ với lực lượng vũ trang, Bộ Xây dựng cũng thiết lập quy trình xét duyệt mới đối với các dự án nhà ở xã hội sử dụng nguồn vốn ngoài ngân sách với nhiều bước kiểm soát chặt chẽ hơn.
Theo đó, người dân có nhu cầu mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội sẽ nộp hồ sơ trực tiếp cho chủ đầu tư dự án. Tuy nhiên, mỗi cá nhân chỉ được phép đăng ký tại một dự án duy nhất trong cùng một thời điểm.
Quy định này được đánh giá là giải pháp nhằm ngăn chặn tình trạng đăng ký tràn lan để “giữ suất”, đầu cơ hoặc chuyển nhượng trái phép quyền mua nhà ở xã hội – vấn đề từng khiến thị trường xuất hiện nhiều giao dịch không minh bạch trong thời gian qua.
Trong vòng 10 ngày kể từ khi kết thúc nhận hồ sơ, chủ đầu tư phải gửi toàn bộ danh sách khách hàng đăng ký về Sở Xây dựng để rà soát điều kiện. Sau khi tiếp nhận, Sở Xây dựng có trách nhiệm kiểm tra và phản hồi bằng văn bản trong thời hạn tối đa 10 ngày.
Danh sách các trường hợp đủ điều kiện mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội cũng phải được công khai trong vòng 30 ngày kể từ thời điểm kết thúc nhận hồ sơ. Chủ đầu tư chỉ được ký hợp đồng chính thức khi dự án đáp ứng đầy đủ điều kiện kinh doanh theo quy định và toàn bộ thông tin giao dịch đã được cập nhật lên hệ thống dữ liệu quốc gia về nhà ở và thị trường bất động sản.
Việc công khai danh sách người đủ điều kiện cùng yêu cầu đồng bộ dữ liệu giao dịch lên hệ thống quốc gia được kỳ vọng sẽ tăng khả năng giám sát của cơ quan quản lý, hạn chế tình trạng mua bán suất trái phép hoặc phát sinh giao dịch “ngầm”.
Theo giới chuyên gia, quy định mới không chỉ góp phần nâng cao tính minh bạch và công bằng của thị trường nhà ở chính sách mà còn tạo nền tảng để hình thành cơ sở dữ liệu đồng bộ về người mua nhà ở xã hội trên toàn quốc. Đây sẽ là cơ sở quan trọng phục vụ công tác quản lý, theo dõi nhu cầu thực tế và hoạch định chính sách nhà ở trong tương lai.
Trong bối cảnh nhu cầu nhà ở xã hội vẫn tiếp tục gia tăng mạnh tại các đô thị lớn và khu công nghiệp, việc siết chặt quy trình xét duyệt được xem là yêu cầu cần thiết nhằm bảo đảm chính sách hỗ trợ đến đúng đối tượng, đồng thời hạn chế nguy cơ trục lợi và méo mó thị trường.
