Trong bối cảnh nền kinh tế số đang cố gắng tìm chỗ đứng tại Việt Nam, sự việc liên quan đến Hyra Holdings và Shark Hưng (ông Phạm Thanh Hưng) vào cuối năm 2025 không chỉ là một tin tức tài chính đơn thuần. Nó đã trở thành một điển cứu (case study) điển hình về sự xung đột giữa khát vọng công nghệ và thực tế quản trị rủi ro.
Những biến động dữ dội của cổ phiếu Cen Land (CRE) sau những diễn biến thực địa tại trụ sở liên quan đến Hyra đã bóc tách một sự thật phũ phàng: Trong thế giới tài chính, công nghệ có thể đi trước, nhưng nếu pháp lý không theo kịp, mọi con số tỷ đô đều có thể trở thành ảo ảnh.
Bản chất của mô hình Hyra và tham vọng số hóa tài sản thực
Hyra Holdings tự định vị mình là một "đế chế" công nghệ Web3, tập trung vào lĩnh vực Real World Assets (RWA) – số hóa tài sản thực. Về lý thuyết, đây là quá trình chuyển đổi quyền sở hữu các tài sản hữu hình như bất động sản, vàng, hay cổ phần doanh nghiệp thành các mã Token trên Blockchain.
Mục tiêu của Hyra rất rõ ràng: chia nhỏ các tài sản giá trị lớn để huy động vốn từ cộng đồng, tạo ra một thị trường thanh khoản cao nơi bất kỳ ai cũng có thể trở thành "chủ sở hữu" một phần biệt thự chỉ với vài triệu đồng.
Sự xuất hiện của Shark Hưng trong Hội đồng quản trị độc lập đã đóng vai trò là một chất xúc tác niềm tin cực mạnh. Với thâm niên trong ngành bất động sản và tầm ảnh hưởng từ chương trình Shark Tank, ông Hưng chính là bảo chứng cho tính khả thi của mô hình này trong mắt các nhà đầu tư cá nhân.
Tuy nhiên, giới chuyên gia tài chính bắt đầu đặt câu hỏi về tính minh bạch khi Hyra liên tục tung ra các khái niệm phức tạp như AI phi tập trung hay Layer-3 Blockchain, trong khi cốt lõi của việc bảo chứng tài sản thực lại chưa có lời giải thỏa đáng.
Khi 1 mét vuông đất bị "nhốt" trong mã Token
Để hình dung rõ hơn về rủi ro, hãy xét ví dụ về một căn hộ cao cấp trị giá 10 tỷ đồng được Hyra Holdings đưa lên nền tảng. Công ty này sẽ phát hành 10.000 mã Token tương ứng, mỗi mã trị giá 1 triệu đồng.
Một nhà đầu tư cá nhân bỏ ra 100 triệu đồng để sở hữu 100 mã Token, với niềm tin rằng mình đang nắm giữ 1% giá trị căn hộ đó. Trên ứng dụng điện thoại, nhà đầu tư thấy tên mình gắn liền với tài sản, thấy giá trị tăng trưởng hàng ngày theo thị trường.
Thế nhưng, đây chính là lúc nghịch lý xuất hiện. Trong sổ đăng ký quyền sở hữu tại văn phòng đất đai, căn hộ đó vẫn chỉ đứng tên duy nhất một chủ sở hữu là Công ty Hyra hoặc một cá nhân lãnh đạo.
Khi căn hộ này được công ty mang đi thế chấp tại ngân hàng để vay một khoản tiền khác, hoặc bị phát mại để trả nợ cho các nghĩa vụ tài chính khác của doanh nghiệp, nhà đầu tư nắm giữ 100 mã Token kia hoàn toàn không có tên trong danh sách ưu tiên trả nợ.
Họ không có quyền ngăn cản việc bán tài sản, cũng không có quyền yêu cầu ngân hàng chia lại phần tiền 1% của mình, đơn giản vì về mặt luật pháp, họ không phải là đồng sở hữu căn hộ.
Lỗ hổng chết người từ Hợp đồng thông minh
Phân tích về khía cạnh này, các chuyên gia tư vấn pháp luật kinh tế nhấn mạnh rằng mô hình của Hyra đang đối mặt với một hố đen pháp lý.
Tại Việt Nam, quyền sử dụng đất và sở hữu tài sản chỉ được công nhận khi được ghi nhận trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ). Việc chia nhỏ tài sản trên Blockchain thực chất chỉ là một thỏa thuận dân sự nội bộ.
Hợp đồng thông minh (Smart Contract) có thể tự động thực thi trên mạng máy tính, nhưng nó hoàn toàn vô giá trị khi đối diện với cơ quan hành chính nếu có tranh chấp xảy ra.
Nghịch lý lớn nhất nằm ở quyền định đoạt tài sản. Giới phân tích tài chính nhận định rằng nếu doanh nghiệp đứng tên trên Sổ đỏ mang tài sản đó đi thế chấp, quyền lợi của ngân hàng luôn được ưu tiên hàng đầu theo luật định.
Trong khi đó, hàng ngàn nhà đầu tư nắm giữ Token thực tế chỉ là những chủ nợ không có tài sản đảm bảo. Nếu doanh nghiệp mất khả năng thanh toán, những mã Token trên Blockchain sẽ trở nên vô giá trị vì chúng không có cơ sở để thực hiện quyền phát mại tài sản ngoài đời thực.
Sự biến tướng của mô hình và rủi ro Ponzi tiềm ẩn
Một điểm đáng lo ngại khác chính là dòng tiền của dự án. Để duy trì sự hấp dẫn, các dự án thường hứa hẹn mức lợi tức hoặc tiềm năng tăng giá hấp dẫn.
Tuy nhiên, nếu tài sản thực không được vận hành để tạo ra dòng tiền thật như cho thuê hay kinh doanh, mà lợi nhuận lại đến từ việc tăng giá Token dựa trên sự kỳ vọng của người mới tham gia, thì dự án đã bước sang ranh giới của mô hình Ponzi.
Việc cổ phiếu CRE của Cen Land giảm sàn liên tiếp sau khi các thông tin tiêu cực về Hyra lan rộng cho thấy thị trường chứng khoán – nơi vốn nhạy cảm với các rủi ro pháp lý – đã có phản ứng tự vệ.
Việc lãnh đạo doanh nghiệp niêm yết tham gia vào các dự án vùng xám, dù với tư cách cá nhân, cũng tạo ra rủi ro danh tiếng cực lớn cho tổ chức mà họ đang quản lý.
Bài học về sự tỉnh táo trước những con sóng công nghệ
Sự việc Hyra Holdings là hồi chuông cảnh tỉnh cho cả nhà đầu tư lẫn cơ quan quản lý. Công nghệ RWA thực tế đang được các tổ chức tài chính hàng đầu thế giới áp dụng, nhưng đó là trên một nền tảng pháp lý nghiêm ngặt và sự giám sát chặt chẽ.
Tại Việt Nam, khi khung quản lý thử nghiệm cho tài sản số vẫn chưa chính thức được ban hành, mọi dự án số hóa tài sản thực đều mang bản chất rủi ro cao.
Nhà đầu tư cần phải tỉnh táo để phân biệt giữa quyền sở hữu tài sản và quyền sở hữu một mã số điện tử. Chừng nào mã số đó chưa thể dùng để đối soát tại văn phòng đăng ký đất đai, thì chừng đó nó vẫn chỉ là một cuộc chơi dựa trên niềm tin mong manh.
Với Hyra Holdings, dù kết quả cuối cùng có ra sao, đây vẫn sẽ là bài học đắt giá về việc đừng bao giờ để sự hào nhoáng của công nghệ và tên tuổi của các ngôi sao kinh doanh làm mờ đi những nguyên tắc pháp lý căn bản nhất.
